Birinci Dünya Savaşı’nda, iki imparatorluğun da yok oluşunu hazırlayan kader birliği yolunda yalnızca siyasal ve askeri alanlarla sınırlı kalmayan bazı ortaklıklar göze çarpmaktadır.

Yazar İlber Ortaylı, hem titiz ve geniş ufukta tarihçiliğini, hem de tadına doyum olmaz üslubu ile işe koştuğu bu kitabında, Osmanlı dünyasında Alman etkisinin bütün boyutlarını müthiş bir sürükleyicilikle ortaya koyuyor.

Bu kitap alanında oldukça önemli bir eser.

Yazarın ‘Onuncu Baskıya Önsözü

Osmanlı İmparatorluğu’nda Almanya etkisi 19. yüzyılın son çeyreğini ve 20.yüzyılın ilk yirmi yılını kaplar.

Bu çalışmaya başlarken bizim arşivlerimizin yanında Avrupa devletlerinin arşivlerini kullanmak gibi yöntemsel bir hedef;  itiraf etmeliyim, bana konunun içeriğinden daha cazip görünmüştü. O zaman Türkiye tarihinin bazı safhalarını yabancı arşiv kaynaklarını kullanarak yazmak henüz yaygın bir yöntem değildi. Konu üzerinde çalışmaya başlayınca 19. yüzyıl tarihinin çekiciliğini keşfettim.

Günümüzün Türkiye tarihi için Almanya’nın ve Almanya tarihi için de Türkiye’nin önemi açıktır. Bu ilişkiler basit diplomatik, hattâ askerî ilişkilerin daha ötesine uzanır. Alman sanayi ve ideolojisi Osmanlı İmparatorluğu’yla kurulan ittifaka dayanmış, Türk modernleşmesi de bilhassa askerî alanda Alman modelini tercih etmiştir. Aslında bu ilişkilerin yoğun incelenmesi gerekir. Ne yazık ki hâlâ araştırmalarda bir yoğunlaşma gözleyemiyoruz. Hâlbuki 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu kalıntıları itibariyle elan yaşıyor. Bu yaşamsal devamlılığın okuyucuya da ilginç geleceğini düşünüyorum.

Kitapta Viyana kuşatması ve sonuçları anlatılıyor. Tarihmizde hep bir hezimet gibi lanse edilen bu kuşatmanın aslında ne kadar önemli sonuçlar doğurduğunu gözler önüne seriliyor.

Bu âna kadar pek çok kısmı harâb olan Macaristan’ın bizim içün bir nıenbâ-ı servet teşkil idemeyeceğine şüphe yok. Fakat hükümdârınız Pâdişâhımıza, dehalet itdiği takdirde, hasmınız olan Ferdinand’ı perişan ider ve bütün memleketlerini atlarımızın ayakları altında çiğneriz. Hatta Gritti’nin müdâhalesi olmasa idi, şimdiye kadar hükümdârınızı da, Ferdinand’ı da perişan iderdik. Bu bizim içün pek kolay bir iştir. Bir koldan ben, bir koldan Ayas Paşa memleketinize yürümüş olsak, iki hükümdarın da perişan olacağına emin olıınuz. Mamafîh ne zaman lüzum görülürse, bıınu yine icra ideceğİz. Bııdin’i yeni bir İstanbul hâline koyacağız. Zannedersem, çok söz söyledim. Biz Osmanlılar az söyler, çok iş görürüz. Zapdettiğimiz yerleri bir daha elden çıkarmayız. Bunların bizden istirdadı içün kollarımızı kesmek icâb ider.

Kitabın orjinal ismi Devr-i Süleyman-ı Kanuni’de Birinci Viyana Muhasarası. Kitapta birinci Viyana kuşatması ve bu süreçte meydana gelen olaylar geniş bir biçimde anlatılıyor. Ahmet Refik tarafından 16/10/1908 tarihinde tamamlanmış olan eserde, Osmanlı Devleti’nin kale kuşatma teknikleri, ordunun sevk ve idaresi ve yirmi gün devam eden bu muhasaranın en ince ayrıntıları oldukça akıcı bir üslupla anlatılmıştır.

Bilindiği gibi, iki kere fethedilmeye çalışılan Viyana, Osmanlı‘nın ‘Avrupa hülyası’ olarak tanımlanır. Altınay’ın kitabı, bu ‘hülya’nın birincisine yönelik ayrıntılara odaklanıyor. Kitapta, Osmanlı‘nın savaş taktiklerinden, Viyana kuşatmasının kaldırılmasından sonra, Kasım Bey’in Osmanlı ordusunun dönüşünü kolaylaştırmak için maiyetindekilerle beraber Almanya içlerinde verdiği on iki bin kayba kadar çok sayıda ayrıntı yer alıyor.